Destrukcja wizerunku publicznego w dyskursie. Rola argumentu ad hominem w komentarzach internautów dotyczących polskiej pisarki Olgi Tokarczuk

Autor

  • Joanna Koswenda Uniwersytet im. Adama Mickiewicza
  • Jolanta Dyoniziak Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

DOI:

https://doi.org/10.29107/rr2022.2.5

Słowa kluczowe:

wizerunek publiczny, etos, ad hominem, dyskwalifikacja, dyskurs, Olga Tokarczuk

Abstrakt

Celem niniejszego artykułu jest analiza destrukcji wizerunku osoby w dyskursie na przykładzie użycia argumentu ad hominem w komentarzach internautów dotyczących nagrody Nobla 2018 przyznanej w dziedzinie literatury polskiej pisarce i intelektualistce Oldze Tokarczuk. Wybrane do analizy komentarze zostały opublikowane na stronach polskich portali informacyjnych: „Dorzeczy”, „Gość Niedzielny”, „Wprost”, „Niezależna”, „Fronda”, „wPolityce” i „Salon24”. Badanie przeprowadzono w okresie od października 2019 do stycznia 2020 na 104 komentarzach, które stanowią materiał badawczy. Został on poddany analizie argumentacyjnej zaproponowanej przez szkoły francuską, szczegółowo wykorzystano opracowania dotyczące pojęcia etosu i argumentu ad hominem (Amossy, Charaudeau, Druetta i Paissa, Maingueneau). Badanie wykazało, iż argument ad hominem może odegrać istotną rolę w dekonstrukcji wizerunku publicznego. W komentarzach dotyczących Olgi Tokarczuk dominujący okazał się argument ad hominem personalny, który przybiera formę ataku osobowego (argument ad personam), oraz argument ad hominem okolicznościowy w różnych formach.

Biogram autora

Jolanta Dyoniziak, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

Jolanta DYONIZIAK,  dr nauk humanistycznych z zakresu językoznawstawa romańskiego, adiunkt w Instytucie Filologii Romańskiej Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.

Autorka książki wydanej w 2006 roku pt. Stéréotypes et langue. Image linguistique de la femme en français et en polonais. Obecne zainteresowania naukowe dotyczą wartości i wartościowania w dyskursie medialnym i koncentrują się wokół dyskursu politycznego i dyskursu informacji dziennikarskiej. Podejmują m.in. próbę opisu strategii realizowanej w dyskursie informacji prasowej  odpowiedzialnej za konstrukcję tożsamości społecznej i  tworzenie wspólnoty dyskursywnej.

Ostatnie publikacje:

À la croisée du vrai et du faux : sur le fonctionnement discursif du fait alternatif. L’exemple de l’allocution de Guy Verhofstadt dans le PE le 15 novembre 2017 [w:] TOMOIAGĂ L.,  FĂLĂUS, A.,  Interdisciplinary Readings Into Historical and Contemporary Forms of Propaganda. Multiculturalism, Mass-Communication, Fake News, and Post-Truth. Lectures interdisciplinaires sur les formes historiques et contemporaines de propagande. Multiculturalisme, communication de masse, fausses nouvelles et post-vérité. Lecturi interdisciplinare ale formelor istorice și contemporane de propagandă. Multiculturalism, comunicare în masă, știri false și post-adevăr, Eikon, Bucuresti, 2020, str. 251-267.

Dimension argumentative et narrative de l’information médiatique à travers des séquences bisegmentales, Neophiloogica, t. 33, Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, Katowice, 2021, str. 1-13, DOI :10.31261/NEO.2021.33.06

Bibliografia

Amossy, Ruth. 2006. L’argumentation dans le discours. Paris: Armand Colin.

Amossy, Ruth. 2010. La présentation de soi. Ethos et identité verbale. Paris: Presses Universitaires de France.

Amossy, Ruth. 2014. Apologie de la polémique. Paris: Presses Universitaires de France.

Aristote. 1991. Rhétorique. Livres I et II. Texte établi et traduit par Médéric Dufour. Paris: Gallimard.

Bralczyk, Jerzy. 2003. O języku polskiej polityki lat osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych. Warszawa: Trio.

Charaudeau, Patrick. 2011. Les médias et l'information: L'impossible transparence du discours. Louvain-la-Neuve: De Boeck Supérieur.

Copi, Irving M., Cohen, Carl i McMahon, Kenneth. 2014. Introduction to Logic. Harlow: Pearson New International Edition.

Derive, Jean i Derive, Marie-Jo. 2004. „Processus de création et valeur d'emploi des insultes en français populaire de Côte-d'Ivoire”. Langue Française 144(4): 13-34.

Druetta, Ruggero i Paissa, Paola. 2020. „Éthos discursif, éthos préalable et postures énonciatives” Corela. Cognition, Représentation, Langage HS-32. https://journals.openedition.org/corela/12457, [dostęp 30.12.2021].

Eemeren, Frans H. van i Grootendorst, Rob. 1993. „The history of the argumentum ad hominem since the seventeenth century”. Poznań Studies in the Philosophy of the Sciences and the Humanities 35: 49-68.

Ernotte, Philippe i Rosier, Laurence. 2004. „L'ontotype: une sous-catégorie pertinente pour classer les insultes?”. Langue Française 144: 35-48.

Gauthier, Gilles. 1995, „L’argumentation périphérique dans la communication politique: le cas de l’argument ad hominem”. Hermès 16: 167-185.

Grzegorczykowa, Renata. 2001. Wprowadzenie do semantyki językoznawczej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Jakosz, Mariusz. 2019. „Etykietowanie wartościujące w polskim dyskursie politycznym (na przykładzie retoryki partii Prawo i Sprawiedliwość)”. Linguistische Treffen in Wrocław 15: 115-130.

Jaubert, Anna i Mayaffre, Damon. 2013. „Ethos préalable et ethos (re) construit. La transformation de l'humour légendaire de François Hollande”. Langage et société 146: 71-88.

Kerbrat-Orecchioni, Catherine. 1994. „Rhétorique et pragmatique: les figures revisitées”. Langue Française 101: 57-71.

Laforest, Marty i Vincent, Diane. 2004. „La qualification péjorative dans tous ses états”. Langue Française 144: 59-81.

Laforest, Marty i Moïse, Claudine. 2013. „Entre reproche et insulte, comment définir les actes de condamnation?”. W Violences verbales. Analyses, enjeux et perspectives, red. B. Fracchiolla, C. Moïse, Ch. Romain i N. Auger Rennes: Presses universitaires de Rennes.

Maingueneau, Dominique. 2014. „Le recours à l’éthos dans l’analyse du discours littéraire. Quelques réflexions”. Fabula. http://www.fabula.org/colloques/document2424.php, [dostęp 29.03.2022].

Molek-Kozakowska, Katarzyna. 2016. „O wizerunkowości sfery publicznej i jej analizie retorycznej”. Retoryka wizerunku medialnego, red. A. Budzyńska-Daca, A. Kampka, K. Molek-Kozakowska. Warszawa: Polskie Towarzystwo Retoryczne.

Perelman, Chaïm i Olbrechts-Tyteca, Lucie. 2008. Traité de l’argumentation. La nouvelle rhétorique. Bruxelles: Éditions de l’Université de Bruxelles.

Toulmin, Stephen, Riecke, Richard i Janik, Allan. 1984. An introduction to Reasoning. New York: Macmillan.

Walton, Douglas i Woods, John. 1977. „Ad hominem”. The Philosophical Forum 8: 1-20.

Walton, Douglas. 1999. „Ethotic arguments and fallacies: The credibility function in multi-agent dialogue systems”. Pragmatic & Cognition 7(1): 177-203.

Wieczorek, Krzysztof A. 2006. „Argumenty »ad hominem«: ich rodzaje oraz sposoby oceny”. Folia Philosophica 24: 189-210.

Vincent, Diane i Barbeau, Geneviève B. 2012. „Insulte, disqualification, persuasion et tropes communicationnels: à qui l’insulte profite-t-elle?” Argumentation et Analyse du Discours 8. http://journals.openedition.org/aad/1252, [dostęp 16.09.2020].

Downloads

Opublikowane

2022-07-05

Jak cytować

Koswenda, Joanna, i Jolanta Dyoniziak. 2022. „Destrukcja Wizerunku Publicznego W Dyskursie. Rola Argumentu Ad Hominem W Komentarzach internautów dotyczących Polskiej Pisarki Olgi Tokarczuk”. "Res Rhetorica" 9 (2):84-100. https://doi.org/10.29107/rr2022.2.5.