Między chaosem a porządkiem – retoryczne zmagania z wybuchem I wojny światowej na łamach „Tygodnika Ilustrowanego”

Autor

  • Monika Gabryś-Sławińska UNIWERSYTET MARII CURIE-SKŁODOWSKIEJ W LUBLINIE

DOI:

https://doi.org/10.17380/rr2015.2.3

Abstrakt

Analiza tekstów opublikowanych w latach 1913-1914 (przed wybuchem I wojny światowej) w „Tygodniku Ilustrowanym” wskazuje, iż wydawane w Warszawie pismo koncentrowało swoją uwagę przed wszystkim na zachowaniu rozwagi i dystansu. Redakcja, uspokajając czytelników, proponowała spojrzenie na europejski konfl ikt w kategoriach przywrócenia równowagi ekonomicznej. Wybuch wojny zmusił pismo do modyfi kacji strategii komunikacyjnej – materiały składające się na pierwszy wojenny numer periodyku oscylują między strachem i fermentem (w doniesieniach o działaniach zbrojnych) spokojem i pewnością (w opisie nowego porządku). Retoryczne napięcie obecne w materiałach numeru specjalnego oddaje przełomowość opisywanej rzeczywistości, a jednocześnie świadczy o podjętej przez redakcję próbie utrzymania realizowanej w periodyku strategii informacyjnej, o dążeniu do uprzywilejowania dyskursu porządku.

Bibliografia

Bałabuch, Henryk. 2001. Nie tylko cenzura. Prasa prowincjonalna Królestwa Polskiego w rosyjskim systemie prasowym w latach 1865-1915. Lublin: Wydawnictwo UMCS.

Brykalska, Maria. 1996. „Tygodnik Ilustrowany”. W Słownik literatury polskiej XX wieku, red. Alina Brodzka et al, 1135-1139. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.

Czubiński, Antoni. 2003. Historia powszechna XX wieku, Poznań: Wydawnictwo Poznańskie.

Fleckenstein, Kristie S. 2010. Vision, Rhetoric, and Social Action in the Composition Classroom, Illinois: Southern Illinois University Press.

Florczak, Jacek. 2002. „Środki perswazji i argumentacji w płaszczyźnie inferencji językowych na przykładzie spotów informacyjnych o Unii Europejskiej”. Bulletin de la Société Polonaise de Linguistique LVIII: 37-63.

Gabryś-Sławińska, Monika. 2012. „Wielka Wojna na łamach warszawskiego «Tygodnika Ilustrowanego» – w pierwszym roku działań militarnych (1914-1915)”. Res Historica 34: 47-64.

Gabryś-Sławińska, Monika. 2015. Konfl ikty zbrojne na łamach „Tygodnika Ilustrowanego” w latach 1904-1918, Lublin: Wydawnictwo UMCS.

Gabryś-Sławińska, Monika. Między Bukaresztem a Sarajewem - „Tygodnika Ilustrowanego” prognozy wojenne (sierpień 1913-lipiec 1914). Warszawa: Wydawnictwo UKSW [w druku].

Gajkowska, Cecylia. 1994. „Tygodnik Ilustrowany”. W Słownik literatury polskiej XIX wieku, red. Józef Bachórz i Alina Kowalczykowa, 965-966. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.

Kmiecik, Zenon. 1976. „Prasa polska w Królestwie Polskim i Imperium Rosyjskim w latach 1865-1904”. W Prasa polska 1864-1918, red. Jerzy Łojek, 11-57. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Korolko, Mirosław. 1998. Sztuka retoryki. Przewodnik encyklopedyczny. Warszawa: Wiedza Powszechna.

Lewiński, Piotr H. 2012. Neosofistyka. Argumentacja retoryczna w komunikacji potocznej. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.

Lipiński, Wacław. 1986. Walka zbrojna o niepodległość Polski w latach 1905-1918. Warszawa: Volumen.

Nowak, Paweł. 2008. „Retoryka a propaganda polityczna”. W Retoryka, red. Maria Barłowska, Agnieszka Budzyńska-Daca, Piotr Wilczek, 207-226. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Piekot, Tomasz. 2006. Dyskurs polskich wiadomości prasowych. Kraków: Universitas.

Piloci, [w:] http://zbyhu.republika.pl/main/ludzie/piloci/garros [data aktualizacji: 25.02.2015].

Rysiewicz, Adam. 1984. „Sonet jako gatunek retoryczny: Kochanowski, Szarzyński – pierwsze manifestacje”. W Retoryka a literatura, red. Barbara Otwinowska, 121-135. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.

Sobczak, Barbara. 2009. „Retoryka a niejęzykowe środki komunikacji”. Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Językoznawcza 15: 57-76.

Stępnik, Krzysztof. 1995. Legenda Legionów. Lublin: Wydawnictwo UMCS.

Stępnik, Krzysztof. 2013. „«Kinetyka». Rysunek i fotografi a prasowa sprzed stulecia (Kod Monte Carlo)”. W Komunikacja wizualna w prasie i w mediach elektronicznych, red. Kazimierz Wolny-Zmorzyński et al., 15-34. Warszawa: Wydawnictwo Poltext.

Strzelecki, Jan. 1970. „Wstęp”, W Jaurès, Jean. 1970. Wybór pism, 8-64. Warszawa: Książka i Wiedza.

Szymków-Sudziarska, Aleksandra. 2012. „Za kulisami sceny politycznej: analiza komunikatów przedwyborczych z perspektywy psychologicznej”. W: Instrukcja obsługi tekstów. Metody retoryki, red. Jacek Wasilewski, Anna Nita, 31-50. Sopot: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Wasilewski, Jacek. 2006. Retoryka dominacji. Warszawa: Wydawnictwo Trio.

Wolny-Zmorzyński, Kazimierz. 2007. Fotografi czne gatunki dziennikarskie. Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne.

Ziomek, Jerzy. 1990. Retoryka opisowa. Warszawa: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.

Bibliografia podmiotowa

„Armia austriacka”. 1914. Tygodnik Ilustrowany 32: IV.

„Armia niemiecka na granicy rosyjskiej”. 1914. Tygodnik Ilustrowany 32: III.

„Automatyczne celowanie z karabinu”. 1913. Złoty Róg 31: 15.

„Epizody z wojny przyszłości”. 1909. Tygodnik Ilustrowany 26: 520.

„Flota angielska”. 1914. Tygodnik Ilustrowany 32: VI.

„J. Jaurès”. 1914. Tygodnik Ilustrowany 32: V.

„Karabiny w wojnie obecnej”. 1904. Tygodnik Ilustrowany 27: 537.

„Nowoczesne pociski”.1905. Ziarno 21:407.

„Od redakcji”. 1859. Tygodnik Ilustrowany 1: 1.

„Od Redakcji”. 1914. Tygodnik Ilustrowany 32: V.

„Piekło wojny”. 1904. Prawda 42: 499.

„Po zamachu w Sarajewie”. 1914. Ziemia Lubelska 181: 5.

„Sir Edward Grey”. 1914. Tygodnik Ilustrowany 32: VI.

„Straty w wojnach nowoczesnych”. 1913. Ziarno 44: 862.

„W przededniu wojny”. 1909. Tygodnik Ilustrowany 10: 192.

„Walka na morzu”. 1914. Tygodnik Ilustrowany 32: III.

„Wojna austriacko-serbska”. 1914. Świat 31: 8.

„Z nastrojów w Niemczech”. 1914. Słowo Polskie 427: 2.

„Z pola wojny”. 1914. Tygodnik Ilustrowany 31: 611.

„Z tragedii sarajewskiej”. 1914. Tygodnik Ilustrowany 28: 550-551.

Aramis. 1913. „Europa bez… Francji”. Tygodnik Ilustrowany 49: 908.

Dębicki, Zdzisław. 1914. „Wojna!”. Tygodnik Ilustrowany 32: II.

Dz. 1912. „Fantazje ofi cera japońskiego”. Tygodnik Ilustrowany 30: 624-626.

H. 1907. „Przyszła wojna”. Ziarno 30: 16-17.

J. K. 1904. „Przyszłość narodów”. Tygodnik Ilustrowany 24: 474-476.

J. K. 1904. „Telegraf bez drutu na wojnie”. Tygodnik Ilustrowany 19: 375-376.

Jaurès, Jean. 1970. „Konieczna zimna krew”, W: Jaurès, Jean. 1970. Wybór pism, 996-998. Warszawa: „Książka i Wiedza”.

Koperski, J. 1913. „Delegacje”. Tygodnik Ilustrowany 49: 967.

Kozicki, S. 1913. „W poszukiwaniu mocy narodowej”. Tygodnik Ilustrowany 39: 765.

Lech. 1914. „Komentarz polityczny”. Ziarno 31: 484.

Marwicz. 1914. „Finis Germaniae”. Tygodnik Ilustrowany 9: 169.

Nofok, Stanisław. 1914. „Z życia ulicznego Warszawy”. Tygodnik Ilustrowany 32: IV.

Perzyński, Włodzimierz. 1914. „Z chwili”. Tygodnik Ilustrowany 32: III.

T. I. 1914. „Przedwiośnie”. Tygodnik Ilustrowany 11: 205.

T. I. 1914. „Wojna w Meksyku”. 1914. Tygodnik Ilustrowany 18: 350.

Downloads

Jak cytować

Gabryś-Sławińska, Monika. 2015. „Między Chaosem a porządkiem – Retoryczne Zmagania Z Wybuchem I Wojny światowej Na łamach «Tygodnika Ilustrowanego»”. "Res Rhetorica" 2 (2). https://doi.org/10.17380/rr2015.2.3.