Retoryka na lekcjach języka polskiego w szkole podstawowej: problemy teoretyczne i praktyczne (na podstawie analizy wybranych materiałów dydaktycznych z lat 2017-2019)

Iwona Małgorzata Pałucka-Czerniak

Abstrakt


Wprowadzenie elementów retoryki do systemowego nauczania w szkole podstawowej i ponadpodstawowej odpowiada na potrzeby kształcenia ucznia jako rozumnego i aktywnego uczestnika komunikacji międzyludzkiej. Przysparza jednak problemów wynikających z kwestii teoretycznych i rozwiązań praktycznych. Nauczyciele, korzystając z podręczników, napotykają trudności, związane z definiowaniem zjawisk, wyborem tematu mowy, z podaniem uczniowi wzoru wypowiedzi oraz ze specyfiką ewaluacji, a także wynikające z powiązania tematyki przemówienia z wątkiem czy bohaterem literackim. W artykule omówiono powyższe problemy, bazując na podręcznikach szkolnych, opublikowanych po wejściu w życie nowej podstawy programowej w 2017 roku.


Słowa kluczowe


retoryka, dydaktyka, perswazja, manipulacja, przemawianie

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Bocheńska, Katarzyna. 2003. Mówię do ciebie, człowieku. Warszawa: WSiP.

Bocheńska, Katarzyna. 2005. Sztuka retoryki. Uczeń w roli mówcy. Warszawa: WSiP.

Budzyńska-Daca, Agnieszka. 2015. „Retoryka i edukacja”. Res Rhetorica 1/2015: 76-78.

Gaj, Beata. 2008. Retoryka w szkole, W Retoryka, red. Maria Barłowska, Agnieszka Budzyńska-Daca, Piotr Wilczek, 297-306. Warszawa: PWN.

Habrajska, Grażyna. 2005. „Nakłanianie, perswazja, manipulacja językowa”. Acta Universitatis Lodziensis 7: 91-216.

Kamińska-Szmaj, Irena. 2004. Propaganda, perswazja, manipulacja – próba uporządkowania pojęć. W Manipulacja w języku, red. Piotr Krzyżanowski i Paweł Nowak: 13-27. Lublin: UMCS.

Karaś, Halina i Elżbieta Wierzbicka-Piotrowska. 2017. Retoryka i erystyka na lekcjach języka polskiego. W Etyka słowa. Wybór opracowań 1, red. Jerzy Bartmiński, Stanisława Niebrzegowska-Bartmińska, Marta Nowosad-Bakalarczyk, Jadwiga Puzynina: 421-429. Lublin: UMCS.

Korolko, Mirosław. 1998. Sztuka retoryki. Przewodnik encyklopedyczny. Warszawa: Wiedza Powszechna.

Lichański, Jakub Z. 2013. Retoryka: od Richarda E. Volkmanna do czasów najnowszych (rozwój dyscypliny). Acta Uniwersitatis Wratislaviensis nr 3517, „Kształcenie Językowe” 11 (21): 75-91.

Pietrzak, Magdalena. 2004. Interpretacje. Poradnik praktycznego zastosowania retoryki w pracy artystycznej i działalności kulturalnooświatowej dla nauczycieli, instruktorów teatralnych, aktorów amatorskich zespołów teatralnych, recytatorów, pracowników domu kultury, bibliotekarzy, logopedów. Warszawa: CEBiD.

Rusinek, Michał. 2011. Uświadamianie retoryki. W Dydaktyka retoryki, red. Barbara Sobczak i Halina Zgółkowa: 9-15. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie.

Rypel, Agnieszka. 2011. Dydaktyka retoryki – retoryka w dydaktyce. O możliwości wykorzystania retoryki w doskonaleniu procesu edukacji. W Dydaktyka retoryki, red. Barbara Sobczak i Halina Zgółkowa: 54-60. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie.

Skwara, Marek. 2008. O polskiej retoryce po 1945 roku. W Retoryka, red. Marek Skwara: 7-34. Gdańsk: Słowo/Obraz Terytoria.

Skwara, Marek. 2011. Tradycje nauczania retoryki w Europie i w Polsce od antyku do końca XVII wieku (wybrane zagadnienia). W Dydaktyka retoryki, red. Barbara Sobczak: 16-44. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie.

Sobczak Barbara i Halina Zgółkowa (red.). 2011. Dydaktyka retoryki. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie.

Warchala, Jacek. 2004. Horyzonty manipulacji: perswazja, manipulacja, interpretacja. W Manipulacja w języku, red. Piotr Krzyżanowski, Paweł Nowak: 42-60. Lublin: UMCS.

Wierzbicka-Piotrowska, Elżbieta. 2006. ABC dobrego mówcy. W Polszczyzna na co dzień, red. Mirosław Bańko. Warszawa: PWN.

Witkowska-Maksimczuk, Beata. 2014. Elementy retoryki i erystyki w przykładach. Warszawa: WSAS.

Zgółka, Halina i Zgółka, Tadeusz. 2001. Mówię więc jestem. Podręcznik języka polskiego dla licealistów od klasy pierwszej do matury. Kraków: Od Nowa. Spółka Wydawnicza.

Ziomek, Jerzy. 2000. Retoryka opisowa. Warszawa: ZNiO.




DOI: https://doi.org/10.29107/rr2019.4.4

Refbacks

  • There are currently no refbacks.


##submission.license.cc.by4.footer##