Narracje medialne dotyczące wykorzystania seksualnego. Analiza retoryczna wypowiedzi środowiska medialnego w mediach społecznościowych na przykładzie skandalu Kącki–Rogaska

Autor

  • Anna Teler Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie
  • Piotr Studnicki Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie
  • Aleksandra Urzędowska Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie

DOI:

https://doi.org/10.29107/rr2025.4.5

Słowa kluczowe:

narracja medialna, wykorzystanie seksualne, media, język, ramowanie

Abstrakt

Celem tekstu jest eksploracja kontekstu retorycznego narracji medialnych dotyczących wykorzystania seksualnego na przykładzie skandalu Kącki–Rogaska oraz opracowanie rekomendacji dla twórców tego typu wypowiedzi. Przeprowadzono analizę ramowania w ujęciu retorycznym, koncentrując się na triadzie retorycznej i zapisach prawno-terminologicznych. Materiał badawczy stanowiło 166 wypowiedzi medialnych w mediach społecznościowych, będących bezpośrednią reakcją na ujawniony skandal, a więc takich, w których sposoby argumentacji zostały zastosowane w określonym kontekście. Zidentyfikowano narracje dotyczące czynu, osoby zgłaszającej krzywdę i osoby obwinionej. Najczęściej stosowano czyn jako oś narracji. Eksplorowano również rozpoznane ramy interpretacyjne, wśród których najczęstsze to „przemocy” i „molestowanie”, do opisu czynu. Osoby pokrzywdzone opisywano jako „ofiary” lub „osoby skrzywdzone”, natomiast sprawców ukazywano w sposób zróżnicowany – od neutralnych po emocjonalne i stygmatyzujące określenia. Przeprowadzone badanie wskazuje na potrzebę odpowiedzialnego języka w mediach, który unika uproszczeń i automatyzmów językowych, konieczność kształtowania świadomości środowiska ludzi mediów na temat norm komunikacji, a także niezbędność norm w komunikowaniu, szczególnie gdy dotyczy ono sprawy tak wrażliwej jak wykorzystanie seksualne. Autorzy opracowali zestaw rekomendacji, wskazali na ramy nierekomendowane i takie, gdzie należy zachować ostrożność.

Pobrania

Statystyki pobrań niedostępne.

Bibliografia

Alter-Reid, Karen, Margaret S. Gibbs, Juliana Rasic Lachenmeyer, Janet Sigal, i Neil A. Massoth. 1986. „Sexual abuse of children: A review of the empirical findings”. Clinical Psychology Review 6 (4): 249–266. https://doi.org/10.1016/0272-7358(86)90001-2.

Arystoteles. [2004]. Retoryka. Retoryka dla Aleksandra. Poetyka, tłum. Henryk Podbielski. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Beisert, Maria. 2017. Pedofilia. Geneza i mechanizm zaburzenia. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Borah, Porismita. 2011. „Conceptual Issues in Framing Theory: A Systematic Examination of a Decade's Literature”. Journal of Communication 2 (61): 246–263. https://doi.org/10.1111/j.1460-2466.2011.01539.x.

Budzyńska, Katarzyna, Barbara Konat, i Marcin, Koszowy. 2016. „Korpusowe metody badania logosu i etosu”. Zagadnienia Naukoznawstwa 3 (209): 385–404.

Burke, Kenneth. 1969. A Rhetoric of Motives. California: University of California Press.

Cholewa, Marcin, i Piotr Studnicki, red. 2021a. Wykorzystywanie seksualne osób małoletnich. Ujęcie interdyscyplinarne. Część I. Kraków: Wydawnictwo „scriptum”.

Cholewa, Marcin, i Piotr Studnicki, red. 2021b. Wykorzystywanie seksualne osób małoletnich. Ujęcie interdyscyplinarne. Część II. Kraków: Wydawnictwo „scriptum”.

Cholewa, Marcin, i Piotr Studnicki, red. 2022a. Wykorzystywanie seksualne osób dorosłych bezbronnych. Ujęcie interdyscyplinarne. Kraków: Wydawnictwo „scriptum”.

Cholewa, Marcin, i Piotr Studnicki, red. 2022b. Wykorzystywanie seksualne osób małoletnich. Ujęcie interdyscyplinarne. Część III. Kraków: Wydawnictwo „scriptum”.

Cholewa, Marcin, i Piotr Studnicki, red. 2023. Wykorzystywanie seksualne osób małoletnich. Ujęcie interdyscyplinarne. Część IV. Kraków: Wydawnictwo „scriptum”.

Cohen, Bernard C. 1963. The press and foreign policy. Princeton: Princeton University Press.

Dijk, Teun. A. van 1993. „The Principles of Critical Discourse Analysis”. Discourse & Society 2: 249–283.

Entman, Robert M. 1993. „Framing: Toward clarification of a fractured paradigm”. Journal of Communication 43 (4): 51–58.

Entman, Robert M. 2007. „Framing Bias: Media in the Distribution of Power”. Journal of Communication 57 (1): 163–173.

Franczak, Karol. 2017. „Analiza ramowania”. W Analiza dyskursu publicznego. Przegląd metod i perspektyw badawczych, (wyd. 1), red. Michał Otrocki, Jerzy Stachowiak, Marek Czyżewski, Tomasz Piekot, 145–173. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie SEDNO.

Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę (FDDS). 2024a. Wytyczne FDDS dla mediów na temat wykorzystania seksualnego dzieci. Dostęp 31.02.2025. https://fdds.pl/_Resources/Persistent/6/c/1/7/6c1746e820cc9be9c0b828689cf7c09e1aaf5667/fdds-skrocone-wytyczne%20--%2002.pdf.

Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę (FDDS). 2024b. Wytyczne mówienia o wykorzystywaniu seksualnym. Dostęp 28.05.2025. https://fdds.pl/o-fundacji/co-nowego-w-fundacji/wytyczne-mowienia-o-wykorzystywaniu-seksualnym.html.

Fundacja Instytut Zamenhofa. 2023. Offtherecord: Molestowanie seksualne dziennikarek w Polsce. Dostęp 23.03.2025. https://offtherecord.zamenhof.pl/

Głowiński, Michał, red. 2007. Słownik terminów literackich (STL). Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.

Goffman, Erving. 1981. Forms of talk. Oxford: Basil Blackwell.

Greijer, Susanna, i Jaap Doek. 2016. Wytyczne dotyczące terminologii w dziedzinie ochrony dzieci przed wyzyskiwaniem seksualnym i wykorzystywaniem seksualnym. Dostęp 23.03.2025. https://edukacja.fdds.pl/pluginfile.php/97539/mod_resource/content/1/WYTYCZNE_TERMINOLOGICZNE_ECPAT_FDDS_FINAL_310822%20(2).pdf.

Hatavara, Mari, i Jarkko Toikkanen. 2019. „Sameness and difference in narrative modes and narrative sense making: The case of Ramsey Campbell’s ‘The Scar’”. Frontiers of Narrative Studies 5 (1): 130–146.

Hauser, Gerald A. 2002. Introduction to Rhetorical Theory. Long Grove: Waveland Press Inc.

Iversen, Stefan. 2014. „Narratives in Rhetorical Discourse”. The living handbook of narratology. Dostęp 5.08.2025. https://www-archiv.fdm.uni-hamburg.de/lhn/node/117.html.

Kampka, Agnieszka. 2020. „Wizualna analiza dyskursu na Instagramie – możliwości i ograniczenia”. Przegląd Socjologii Jakościowej 16 (4): 86–103. https://dx.doi.org/10.18778/1733-8069.16.4.05.

Kącki, Marcin. 2024. „Moje dziennikarstwo – alkohol, nieudane terapie, kobiety źle kochane, zaniedbane córki i strach przed świtem”. Gazeta Wyborcza, 5.01.

Klimkiewicz, Artur. 2018. „Krzywda i jej zadośćuczynienie w prawie cywilnym. Analiza pojęć w świetle orzecznictwa sądów polskich”. Zeszyty Naukowe KUL 60 (2): 291–306.

Kodeks karny (k.k.), art. 18 § 1, art. 197 § 1–4.

Kodeks postępowania karnego (k.p.k.), art. 49 § 1.

Kodeks pracy (k.p.), rozdz. IIa § 5, p. 2, § 6.

Kodeks wykroczeń (k.w.), rozdz. I, art. 1 § 1.

Krug, Etienne G., Linda L. Dahlberg, James A. Mercy, i Anthony B. Zwi, red. 2002. World report on violence and health. Genewa: World Health Organization.

Krzyżaniak, Wojciech. 2024 Wypowiedź na Facebooku. Dostęp 6.01.2024. https://www.facebook.com/wojtko/posts/pfbid02FejCbPBt9RXvRJ8YK6nQnnMfgXi3ygX4HorKaiDKhXgvRZU¬1UQAYZzDggtyz2hjql.

Kuypers, Jim A. 2010. „Framing Analysis from a Rhetorical Perspective”. W Doing News Framing Analysis, red. Paul D’Angelo, Jim A. Kuypers, 286-311. New York: Routledge.

Lakoff, George. 2004. The All New Don't Think of an Elephant. Hartford: Chelsea Green Publishing Co.

Van Leeuwen, Theo. 2008. Discourse and Practice: New Tools for Critical Analysis. Oxford: Oxford University Press.

Maciejaszek, Karolina. 2024. Wypowiedź na Facebooku. Dostęp 7.01.2024. https://www.facebook.com/karolina.maciejaszek/posts/pfbid0368Lx5F3ADWNhk2QcM36kN7XHd689BS3xddBAHy¬88Ew8Q5tpPV18V9ZuipBnvh6Jul.

Maheu-Giroux, Mathieu, Lynnmarie Sardinha, Heidi Stöckl, Sarah R. Meyer, Alexander Godin, Monica Arnaud, i Claudia García-Moreno. 2022. „A framework to model global, regional, and national estimates of intimate partner violence”. BMC Medical Research Methodology 22 (1): 159.

Marecka, Marta. 2024. Wypowiedź na Facebooku. Dostęp 22.01.2024. https://www.facebook.com/purfinks.pisze/posts/pfbid02gL9P1kVvHSNJeyrTaepAmAvLTmuqegjw1Bjru5bupaL3juQu97fB91avQuEYEnzill.

Naukowa i Akademicka Sieć Komputerowa – Państwowy Instytut Badawczy. 2025. Seks, internet, nadużycia – jak o nich mówić i pisać, by nie krzywdzić dzieci? Krótki poradnik NASK. Dostęp 31.01.2025. https://nask.pl/magazyn/seks-internet-naduzycia-jak-o-nich-mowic-i-pisac-by-nie-krzywdzic-dzieci-krotki-poradnik-nask.

Pemberton, Antony, Pauline G. M. Aarten, i Eva Mulder. 2019. „Stories as property: Narrative ownership as a key concept in victims’ experiences with criminal justice”. Criminology & Criminal Justice 19 (4): 404–420. https://doi.org/10.1177/1748895818778320.

Pan, Zhongdang, i Gerald M. Kosicki. 1993. „Framing analysis: An approach to news discourse”. Political Communication 10 (1): 55–75.

Petriczko, Ada. 2024. Wypowiedź na Facebooku. Dostęp 7.01.2024. https://www.facebook.com/ada.petriczko/posts/pfbid0Y9ax86kMqNFptTqdhc3bF69CCFMLbCkDt449bRDKQeVgTpKCo¬acDXmGvWw4PKqJpl.

Pintea, Addina. 2013. „Intertextuality, Dialogism and the Social Construction of Journalistic Discourse”. Studia Universitatis Petru Maior. Philologia 15: 126–133.

Pluwak, Agnieszka. 2009. „Geneza i ewolucja pojęcia ‘framing’ w naukach społecznych”. Global Media Journal – Polish Edition 1 (5): 49-79.

Reid-Searl, Kerry, i Brenda Happell. 2012. „Supervising nursing students administering medication: a perspective from registered nurses”. Journal of Clinical Nursing 21 (13/14): 1998–2005.

Sajkowska, Monika, red. 2010. Dziecko wykorzystywane seksualnie. Diagnoza, interwencja, pomoc psychologiczna. Warszawa: Fundacja Dzieci Niczyje.

Sajkowska, Monika, i Renata Szredzińska. 2022. Dzieci się liczą 2022. Raport o zagrożeniach bez-pieczeństwa i rozwoju dzieci w Polsce. Warszawa: Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę.

Sarna, Paweł, i Ewelina Tyc. 2020. „Śmierć prezydenta Gdańska Pawła Adamowicza w nagłówkach polskich dzienników i tygodników”. Res Rhetorica 1: 1–21. http://doi.org//10.29107/rr2020.1.1.

Słownik języka polskiego PWN (SJP). Dostęp 3.02.2025. https://sjp.pwn.pl/sjp.

Stasiuk-Krajewska, Karina, Michał Wenzel, Jakub Kuś, i Ivan R. Cuker. 2023. Retoryka fake newsów pod lupą. Wyniki badania CEDMO 2.0. Warszawa: Uniwersytet SWPS.

Stowarzyszenie Twoja Sprawa. 2013. Odebrana niewinność. O seksualizacji kobiet i dziewcząt we współczesnej kulturze. Dostęp 23.03.2025. https://twojasprawa.org.pl/files/attachments/52beb3e¬8-5607-11e9-a494-00163e34cb38/raport-sts-odebrana-niewinnosc.pdf.

Studnicki, Piotr. 2018. „Less Oedipus, more Telemachus: the framing of fatherhood in international press”. Church, Communication and Culture 3 (2): 152–173. https://doi.org/10.1080/23753234.2018.1477515.

Szylko-Kwas, Joanna. 2023. „Two crises – framing messages about the crisis on the Polish-Belarusian border”. Res Rhetorica 10 (3): 1–18. https://doi.org/10.29107/rr2023.4.7

Teler, Anna, i Aleksandra Urzędowska. 2025. „Katalog trosk środowiska medialnego. Studium analityczno-syntetyczne skandalu Kącki-Rogaska”. Studia Medioznawcze 26 (100): 52–75.

Tess Gołębiowska, Anna. 2024. Wypowiedź na Facebooku. Dostęp 8.01.2024. https://www.facebook.com/AnnaTessOfficial/posts/pfbid0siyBRzZsoe28wYZUDNgjjeZFXmRytAN8kL1BjW8y3DMWkjyuRFRmSDfS3SWLW86Bl.

Tolman, Deborah, Renée Spencer, Myra Rosen-Reynoso, i Michelle V. Porche. 2023. „Sowing the seeds of violence in heterosexual relationships: Early adolescents narrate compulsory heterosexuality”. Journal of Social Issues 59 (1): 159–178.

Wasilewski, Jacek. 2012. Opowieści o Polsce. Retoryka narracji. Warszawa: Headmade.

Wasilewski, Krzysztof. 2019. „Framing i analiza ramowa – stan badań we współczesnym medioznawstwie. Przegląd stanowisk badawczych”. Media – Kultura – Komunikacja Społeczna 1 (14): 91–109.

Weaver, David H. 2007. „Thoughts on Agenda Setting, Framing, and Priming”. Journal of Communication 1 (57): 142–147. https://doi.org/10.1111/j.1460-2466.2006.00333.x.

Wielki słownik języka polskiego (WSJP). Dostęp 31.02.2025. https://wsjp.pl.

Wójcik, Szymon, Katarzyna Makaruk, Joanna Kopycka, Justyna Szołajska, i Natalia Organista. 2024. Przemoc wobec dzieci w sporcie. Pełny raport z badań ilościowych. Warszawa: Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę.

Zabin, Amy. 2021. Rozmowy z pedofilem. Poznań: Media Rodzina.

Żak, Adam, i Ewa Kusz, red. 2018. Seksualne wykorzystywanie małoletnich w Kościele. Problem – odpowiedź Kościoła – doświadczenie Polskie. Kraków: WAM.

Pobrania

Opublikowane

31-12-2025

Jak cytować

Teler, Anna, Piotr Studnicki, and Aleksandra Urzędowska. 2025. “Narracje Medialne dotyczące Wykorzystania Seksualnego. Analiza Retoryczna Wypowiedzi środowiska Medialnego W Mediach społecznościowych Na przykładzie Skandalu Kącki–Rogaska”. "Res Rhetorica" 12 (4): 76-99. https://doi.org/10.29107/rr2025.4.5.