Meksykańska literatura prekolumbijska a konotacje genologiczno-retoryczne Europy
DOI:
https://doi.org/10.29107/rr2025.4.17Słowa kluczowe:
genologia, antropologia generatywna, náhuatl, łacina, greka, genethliakon, kultura i literatura aztecka i tolteckaAbstrakt
Artykuł odnosi się do tzw. miejsc wspólnych dwu kultur z zakresu genologii porównawczej i antropologii generatywnej. Skupiono się na trzech zagadnieniach o szczególnym znaczeniu dla obu cywilizacji: motywie narodzin i gatunku utworów urodzinowych, obrzędowości i trójjedni tańca, dźwięku i słowa oraz podejściu do walki i śmierci. Zestawiono ze sobą gatunki i zjawiska kulturowe charakterystyczne dla Greków i Rzymian oraz dla Tolteków i Azteków. W kilku aspektach ujawniono podobieństwa literatury antycznej śródziemnomorskiej Europy i plemion mezoamerykańskich. Badania z użyciem aparatu antropologii generatywnej i ze świadomością współzależności retoryki i kultury pozwalają na wyciągnięcie nowych wniosków.
Pobrania
Bibliografia
Beckby, Hermann red. 1965. Anthologia Graeca. München: Ernst Heimeran Verlag.
Buchowski, Michał. 2004. Zrozumieć innego. Antropologia racjonalności. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Carpentier, Jean, i François Lebrun red. 2003. Historia świata śródziemnomorskiego, Tłum. Antoni Pierchała. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Carrasco, Michael D. 2025. „Toward a Poetics of Maya Art and Writing”. Cambridge Archaeological Journal. 35 (1): 70-88. https://doi.org/10.1017/S0959774324000167.
Cook, Sherburne F., Borah Woodrow. 1979. Essays in Population History: Mexico and California. Vol. 3. Berkeley, Los Angeles, London: University of California Press.
Curyło-González, Irena. 2001. Człowiek i świat wartości w Mezoameryce: Toltekowie, Majowie, Aztekowie. Warszawa: „Scholar”.
Dąbrowski, Stanisław. 1974. Teoria genologiczna Stefanii Skwarczyńskiej: (próba analizy i krytyki). Gdańsk: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Dawkins, Richard. 1976. The Selfish Gene. Oxford: Oxford University Press.
Der neue Pauly. Enzyklopädie der Antike. Das klassische Altertum und seine Rezeptionsgeschichte, 1996–2010, red. Hubert Cancik, Heinrich Schneider. Stuttgart: J. B. Metzler.
Devinney, Margaret K., i Eva M. Thury Eva M. red. 2009. Introduction to Mythology. Contemporary Approaches to Classical and World Myths. Oxford: Oxford University Press.
Empedokles. 1992. Καθαρμοί – Oczyszczenia. W W kręgu przedsokratyków: Anaksymander, Heraklit, Ksenofanes, Parmenides, Empedokles, Anaksagoras, wybrał i wstępem poprzedził Wit Jaworski. Kraków: „Miniatura”.
Gaj, Beata. 2018. Genethliakon, czyli pieśń ku czci życia. Warszawa: Wydawnictwo UKSW.
Gaj, Beata. 2021. Czy choreia jest kobietą? W Taniec, kobiety i śpiew w literaturze oraz sztukach audiowizualnych, red. Anna Maciejewska, Iga Pękala, Marek Okólski, Michał Pick. Wrocław: Atut.
Gans, Eric. 1981. The origin of Language. Berkeley: University of California Press.
Garland, Robert. 2011. Pogrzeb. W Antropologia antyku greckiego. Zagadnienia i wybór tekstów. red. Włodzimierz Lengaurer, Paweł Majewski, Lech Trzcionkowski. Tłum. Elżbieta Szabat. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.
Garland, Robert. 2013. Children in Athenian Religion, w The Oxford Handbook of Childhood and Education in the Classical World, red. Judith Evans Grubbs, Tim Parkin, i Roslynne Bell R. 207-226. Oxford: Oxford University Press.
Gerlinger, Stefan. 2008. Römische Schlachtenrhetorik. Unglaubwürdige Elemente in Schlachtendarstellungen, speziell bei Caesar, Sallust und Tacitus. Heidelberg: Universitätsverlag Winter Heidelberg.
Gianvittorio-Ungar Laura, i Karin Schlapbach . red. 2021. Choreonarratives. Dancing Stories in Greek and Roman Antiquity and beyond. Lieden, Boston: Brill.
Jung, Carl Gustav. 2016. Archetypy i nieświadomość zbiorowa. Tłum. Robert Reszke. Warszawa: Wydawnictwo KR.
Leon-Portilla, Miguel. 1961. Przedmowa, w Zmierzch Azteków. Kronika zwyciężonych – indiańskie relacje o podboju. Tłum. Maria Sten. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.
Leon-Portilla, Miguel. 1976. Dawni Meksykanie, przeł. Maria Sten. Kraków: Wydawnictwo Literackie.
Meyer, Christian. 2004. International Rhetoric Culture Project. https://www.soziologie.uni-kon-stanz.de/meyer/forschung/forschungsprojekte/international-rhetoric-culture-project/.
Rostropowicz, Joanna. 2002. Królowie i Charytki: poeci na hellenistycznych dworach. Opole: Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego.
Sahagún, Bernardino, de. 1829. Historia general de las cosas de la Nueva Espaňa. México.http://cdigital.dgb.uanl.mx/la/1080012524_C/1080012524_T1/1080012524_MA.PDF.
Scolieri, Paul A. 2013. Dancing the New World: Aztecs, Spaniards, and the Choreography of Conques. Austin: University of Texas Press.
St. John, Graham. 2008. Victor Turner and contemporary cultural performance. New York: Berghahn Books.
Sten, Maria. 1963. Dialog z Coatlicue. Warszawa: „Iskry”.
Strecker, Ivo. 2016. From Hamar Ethnography to Rhetoric Culture Theory. W Movements in Ethiopia, Ethiopia in Movement. Vol. 1: Proceedings of the 18th International Conference of Ethiopian Studies. Addis Abeba University.
Zarifi-Sistovari, Yana. 2021. Cross-Cultural Perspectives: Adapting Euripides’ Hippolytos as Indonesian Dance Drama, w: Choreonarratives. Dancing Stories in Greek and Roman Antiquity and beyond. 300-330. Leiden, Boston: Brill.
Zieliński, Tadeusz. 1923. Literatura starożytnej Grecji epoki niepodległości. Warszawa–Kraków: Wydawnictwo J. Mortkowicza.
Zwolski, Edward. 1979. Choreia. Muza i bóstwo w religii greckiej. Warszawa: Pax.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 "Res Rhetorica"
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Artykuły publikowane są na lincencji CC BY 4.0. Treść licencji jest dostępna tutaj: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/
Artykuły opublikowane na licencji CC-BY (wersje postprint) mogą być udostępniane przez autorów każdemu, na dowolnej platformie lub za pośrednictwem dowolnego kanału komunikacyjnego pod warunkiem, że zostały przypisane do Res Rhetorica jako pierwotnego wydawcy.
