Grzeczność językowa jako narzędzie kształtowania etosu mówcy w wypowiedziach współczesnych polskich polityków

Autor

  • Anna M. Kiełbiewska Polskie Towarzystwo Retoryczne

DOI:

https://doi.org/10.29107/rr2022.2.4

Słowa kluczowe:

grzeczność językowa, akty grzecznościowe, etos, dyskurs polityczny

Abstrakt

Publiczne przeprosiny, wezwania do przestrzegania dobrych obyczajów, demonstracyjne zwroty tytularne – dyskurs polityczny obfituje w akty grzeczności językowej i wypowiedzi odnoszące się do systemu grzecznościowego. Materiał badawczy pozyskany z mediów informacyjnych posłużył mi za punkt wyjścia do analizy wspomnianych typów wypowiedzi i próbę ich wstępnej klasyfikacji. W artykule przyglądam się temu, jakie taktyki grzecznościowe stosują wypowiadający się publicznie politycy i jak służą one budowaniu etosu mówcy i polityka.

Biogram autora

Anna M. Kiełbiewska, Polskie Towarzystwo Retoryczne

Anna M. Kiełbiewska – wykładowca retoryki i erystyki, członek Polskiego Towarzystwa Retorycznego. Od siedmiu lat współpracuje m.in. z Uniwersytetem Warszawskim, prowadzi też zajęcia na Warszawskim Uniwersytecie Trzeciego Wieku. Projektuje autorskie warsztaty i szkolenia, m.in. z autoprezentacji, wystąpień publicznych i medialnych, kultury biznesowej i efektywnej komunikacji. Projektuje programy edukacji medialnej dla różnych grup odbiorców. Doktor nauk społecznych, magister dziennikarstwa i wiedzy o kulturze na Uniwersytecie Warszawskim.

Wśród jej zainteresowań badawczych najważniejsze są: etykieta językowa i pozajęzykowa, retoryczny wymiar grzeczności, relacja asertywności i uprzejmości w komunikacji interpersonalnej, przejawy zachowań grzecznościowych w dyskursie medialnym oraz pragmatyka językowa.

Pasjonatka efektywnej dydaktyki osób dorosłych i idei life-long learning, dyplomowany animator kultury. Wieloletni praktyk public relations i marketingu, koordynowała też udział polskiej strony w międzynarodowym projekcie LearnInc, finansowanym z programu Leonardo DaVinci. Jest dyplomowanym coachem metodą ericksonowską, a dorywczo również redaktorem i popularyzatorem nauki w mediach. Publikowała m.in. w „Studiach Medioznawczych”, „Kulturze Popularnej”, TVP Kultura, „Gazecie Wyborczej”, „Kukbuku”. Kolekcjonerka XIX i XX-wiecznych kodeksów dobrych manier.

Bibliografia

Arystoteles. 2001. Retoryka w: Arystoteles, Dzieła wszystkie, tłum. H. Podbielski, tom 6, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Bloch, Jagoda. 2011. Bez komentarza czyli jak unikać odpowiedzi na pytania dziennikarzy, Warszawa: ASPRA.

Budzyńska-Daca, Agnieszka. 2013. „Konstrukcja sporu a środki dowodzenia w wielkich telewizyjnych debatach przedwyborczych”, Forum Artis Rhetoricae, 1: 18-33.

Dąbkowska, Anna. 2020. „Kiedy nauka grzeczności idzie w las. Rozmowy polityków w mediach”. Poradnik Językowy 4: 71-81, http://www.poradnikjezykowy.uw.edu.pl/wydania/poradnik_jezykowy.773.2020.04.06-A.Dabkowska.pdf, dostęp 12.12.2021.

Deditius, Sabina. 2020. „Grzeczność w „social sellingu” na przykładzie profilu Ewy Chodakowskiej na Instagramie”. Res Rhetorica 7 (3): 61-77, DOI: 10.29107/rr2020.3.5.

Goffman, Erving. 2012. Rytuał interakcyjny, tłum. A. Szulżycka, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Gondek, Maria Joanna. 2013. „Ethos jako forma perswazji retorycznej w ujęciu Arystotelesa”. Wistnik Charkiwskowo Nacionalnowo Uniwersitetu 49(1): 114-120.

Gondek, Maria Joanna. 2017. „Ethos mówcy w ‘Gawędzie o gawędzeniu’ o. Jacka Woronieckiego”. Studia Gilsoniana 6(3): 425-449.

Gostyńska, Dorota. 2003. „Po co nam szczudła? O etosie i autorytecie mówcy” w: Retoryka na ambonie. Z problemów współczesnego kaznodziejstwa, red. P. Urbański, s. 18-38. Kraków: Wydawnictwo „M”. http://otworzksiazke.pl/images/ksiazki/retoryka_na_ambonie/retoryka_na_ambonie.pdf, dostęp 6.01.2021.

Grice, Herbert Paul. 1980. „Logika a konwersacja” w: Barbara Stanosz (red.). Język w świetle nauki. Warszawa: Czytelnik.

Kiełbiewska, Anna M. 2016. „Narracje grzeczności… czyli kto uczy w mediach dobrych manier”, Res Rhetorica, 2, https://resrhetorica.com/index.php/RR/article/view/141/81, dostęp 6.01.2022.

Leech, Geofrey Neil. 1983. Principles of Pragmatics. London and New York: Longman.

Marcjanik, Małgorzata. 2009. Mówimy uprzejmie. Poradnik językowego savoir-vivre’u, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Marcjanik, Małgorzata. 2000. Polska grzeczność językowa. Kielce: Wydawnictwo Akademii Świętokrzyskiej.

Marcjanik, Małgorzata. 2015. „Współczesna etykieta językowa – zmierzch wartości?” Studia Medioznawcze 63 (4), s. 115-119.

Modrzejewska, Ewa. 2012. „Logos, ethos, pathos w praktyce medialno-politycznej. Środki przekonywania w cytowanych wypowiedziach opozycji”. Forum Artis Rhetoricae 2: 55-78, https://retoryka.edu.pl/wp-content/uploads/2018/05/far2_2012_art5.pdf, dostęp 6.01.2022.

Modrzejewska, Ewa. 2013. Spór polityczny jako strategia retoryczna. Na podstawie materiału prasowego w okresie rządów Prawa i Sprawiedliwości 2005-2007 oraz Platformy Obywatelskiej 2007-2009, praca doktorska, https://tiny.pl/9p5fl , dostęp 6.01.2021.

Ożóg, Kazimierz. 2007. „O języku współczesnej polityki”, Polityka i Społeczeństwo nr 4, s. 103-111.

Skudrzyk, Aldona. 2007. „Normy grzecznościowych zachowań językowych (etykieta językowa, savoir-vivre, bon ton, dobre wychowanie, grzeczność językowa)”, w Sztuka czy rzemiosło, Katowice: Wydawnictwo Gnome, s. 105-123, https://www.sjikp.us.edu.pl/wp-content/uploads/2017/05/aldona_skudrzyk.pdf, dostęp 25.11.2021.

Wierzbicka, Anna. 1983. „Akty mowy” w: Semiotyka i struktura tekstu. M. Mayenowa (red.), s. 201-219. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.

Downloads

Opublikowane

2022-07-05

Jak cytować

M. Kiełbiewska, Anna. 2022. „Grzeczność językowa Jako narzędzie kształtowania Etosu mówcy W Wypowiedziach współczesnych Polskich polityków”. "Res Rhetorica" 9 (2):62-83. https://doi.org/10.29107/rr2022.2.4.