Stosowność jako warunek sine qua non kompetencji komunikacyjnej

Autor

  • Krzysztof Marcyński Instytut Edukacji Medialnej i Dziennikarstwa Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie

DOI:

https://doi.org/10.29107/rr2020.3.1

Słowa kluczowe:

stosowność, kompetencja komunikacyjna, grzeczność, kontekst, skuteczność

Abstrakt

 

Głównym celem badawczym niniejszego opracowania jest określenie roli oraz standardów stosowności w kompetencji komunikacyjnej. Celem szczegółowym artykułu jest ustalenie tego, co określa stosowność – czym jest i po czym poznać, że ktoś zachowuje się stosownie w określonej sytuacji komunikacyjnej. Przedstawiony tu artykuł ma charakter przeglądowy. W wyniku przeprowadzonej analizy treści literatury przedmiotu z zakresu kompetencji komunikacyjnej, stosowności oraz grzeczności usystematyzowano kluczowe dla podjętego tematu pojęcia, określono rolę stosowności w kompetencji komunikacyjnej oraz przedstawiono standardy stosowności, potwierdzające posiadaną kompetencję komunikacyjną.

Biogram autora

Krzysztof Marcyński, Instytut Edukacji Medialnej i Dziennikarstwa Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie

Prof. UKSW, doktor habilitowany nauk społecznych w dyscyplinie nauk o komunikacji społecznej i mediach; pracownik badawczo-dydaktyczny w Instytucie Edukacji Medialnej i Dziennikarstwa na Uniwersytecie Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie; absolwent media ecology program na New York University w Stanach Zjednoczonych. Bada następujące zagadnienia: kompetencja komunikacyjna, komunikacja społeczna, negocjacje i wystąpienia publiczne. Autor książek: Kompetencja komunikacyjna. Studium Medioznawcze, Warszawa: 2017; Komunikacja religijna i media, Kraków: 2016; Sztuka komunikacji według Franciszka, Warszawa: 2016

Bibliografia

Arndt, Horst; Janney, Richard W. 1980. “The clanger phenomenon: The nondeviant nature of deviant utterances. International Review of Applied Linguistics.” Language Teaching 18: 41-57.

DOI: 10.1515 / iral.1980.18.1-4.41

Arndt, Horst; Janney, Richard W. 1985. “Politeness revisited: Cross-modal supportive strategies.” International Review of Applied Linguistics in Language Teaching 23: 281-300. https://doi.org/10.1515/iral.1985.23.1-4.281

Axia, Giovanna; Emanuela Argenti, 1989. Context and linguistic politeness in 7- and 9-year-old Italian children. Paper presented at the Biennial Meeting of the Society for Research in Child Development. Kansas City, MO: ERIC Document Reproduction Service.

Bagarić, Vesna. Djigunović, Jelena Mihaljević. 2007. “Defining communicative competence.” Metodika 8: 94-103.

Bayraktaroglu, Ari. 1991. “Analysis of conversation: Politeness, sequence, and topic with special reference to trouble-talk in Turkish.” Dissertation Abstracts International 52: 16-C.

Biq, Yung-0. 1984. “Indirect speech acts in Chinese polite expressions.” Journal of the Chinese Language Teachers Association 19(3): 1-10.

Biq, Yung-O. 1990. “Question words as hedges in conversational Chinese: A Q and R exercise.” Pragmatics and language learning 1: 141-157.

Brown, Penelope. 1976. “Women and politeness: A new perspective on language and society.” Reviews in Anthropology 3: 240-249.

Brown, Penelope. 1990. “Gender, politeness, and confrontation in Tenejapa.” Discourse Processes 13: 123-141.

Canale, Michael; Swain Merrill. 1981. “A theoretical framework for communicative competence.” W The construct validation of test of communicative competence, red. A. Palmer, P. Groot, G.Trosper, 31-36. Washington, DC: Ablex Publishing Company.

Cazden, Courtney B. 2011. “Dell Hymes’s construct of communicative competence.” Anthropology & Education 42: 364-369.

Celce-Murcia, Marianne. 2008. “Rethinking the Role of Communicative Competence in Language Teaching.” W Intercultural Language Use and Language Learning, red. Eva Alcón Soler, Maria Pilar Safont Jordà, 41-57. Berlin: Springer, Dordrecht.

Celce-Murcia, Marianne; Dörnyei, Zoltan; Thurrell, Sarah. 1995. “A pedagogical framework for communicative competence: A Pedagogically motivated model with content.” Issues in Applied Linguistics, 6(2). https://escholarship.org/uc/item/2928w4zj, 15.09.2020.

Chomsky, Noam. 1965. Cartesian linguistics, New York: Harper and Row.

Clark, Herbert H.; Dale H. Schunk. 1980. “Polite responses to polite requests.” Cognition 8/2: 111-143. https://doi.org/10.1016/0010-0277(80)90009-8

Cudowska, Agata. 2013. „Uczenie się od Innego jako kompetencja w komunikacji międzykulturowej.” Pogranicze. Studia Społeczne 21: 107-119.

Filipiak, Marian (red.). 2009. Wprowadzenie do socjologii kultury. Lublin: Wydawnictwo UMCS.

Hall, Edward T. 1983. The Dance of Life: The Other Dimension of Time. New York: Doubleday.

Handerek, Joanna. 2015. Pojęcia i definicje kultury. W Filozofia kultury, 23-42, red. Piotr Mróz. Kraków: WUJ.

Hymes, Dell H. 1972. “On Communicative Competence” W Sociolinguistics. Selected Readings, red. J.B. Pride and J. Holmes, 269-293. Harmondsworth: Penguin.

Hymes, Dell. 1967. “Models of the Interaction of Language and Social Setting.” Journal of Social Issues 23: 8-28. doi: 10.1111/j.1540-4560.1967.tb00572.x

Kiełbiewska, Anna M. 2016. „Narracje grzeczności… czyli kto uczy w mediach dobrych manier?”. Res Rhetorica 2: 59-65.

Kirstein, Kurt D. 2016. “Developing trust within international teams: the impacts of culture on team formation and process.” W Handbook of research on effective communication, leadership, and conflict resolution, red. Anthony H. Normore, Larry W. Long, Mitch Javidi, 354-370. Hershey, PA: IGI Global.

Knapp, Mark L.; Daly, John A. 2011. The SAGE Handbook of Interpersonal Communication. Thousand Oaks: SAGE Publications.

Knoblauch, Hubert. 1995. Communication, contexts and culture. W Culture in Communication. Analyses of Intercultural Situations, red. Aldo di Luzio, Susanne Günthner, Franca Orletti, 3-33. Amsterdam, Philadelphia: John Benjamins.

Korczyński, Mariusz; Okrasa, Marzena Anna. 2015. „Dystans społeczny rodziców wobec innych narodowości wyznacznikiem

dialogu międzykulturowego”. Studia Białorutenistyczne 9: 105-117. DOI:10.17951/sb.2015.9.105

Korolko, Mirosław. 1998. Sztuka retoryki. Warszawa: Wiedza Powszechna.

Locher, Miriam A. 2004. Power and politeness in action: disagreements in oral communication. Berlin: M. de Gruyter.

Lakoff, Robin T. 1973. “The logic of politeness, or minding your p’s and q’s.” Chicago Linguistics Society 9: 292-305.

Marcjanik, Małgorzata. 1997. Polska grzeczność językowa. Kielce: Wyższa Szkoła Pedagogiczna im. Jana Kochanowskiego.

Marcjanik, Małgorzata. 2001. W kręgu grzeczności. Wybór prac z zakresu polskiej etykiety językowej. Kielce: Wydawnictwo Akademii Świętokrzyskiej.

Marcjanik, Małgorzata (red.). 2005. Grzeczność nasza i obca. Warszawa: Wydawnictwo Trio.

Marcjanik, Małgorzata. 2017. Grzeczność w komunikacji językowej. Warszawa: PWN.

Marcyński, Krzysztof. 2017. Kompetencja komunikacyjna. Studium medioznawcze. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe UKSW.

Matveev, Alexei V.; Nelson, Paul E. 2004. “Cross Cultural Communication Competence and Multicultural Team Performance: Perceptions of American and Russian Managers.” International Journal of Cross Cultural Management 4(2): 253–270. https://doi.org/10.1177/1470595804044752

McLean, Scott. 2005. The Basics of Interpersonal Communication. Yuma: Arizona Western College.

Meier, Ardith J. 1996. “Defining politeness: Universality in appropriateness.” Language Sciences 17/4: 345-356. https://doi.org/10.1016/0388-0001(95)00019-4

Michael J. Beatty, Patricia A. Burant, Jean A. Dobos & Jill E. Rudd. 1996. “Trait verbal aggressiveness and the appropriateness and effectiveness of fathers' interaction plans.” Communication Quarterly 44:1, 1-15, DOI: 10.1080/01463379609369996

Morreale, Sherwyn; Spitzberg, Brian; Barge, Kevin. 2007. Komunikacja między ludźmi. Motywacja, wiedza i umiejętności. Warszawa: PWN.

Newmark, Leonard. 1966. “How not to interfere with language learning.” Language Learning: The Individual and the Process. International Journal of American Linguistics 40: 77-83.

Rada Języka Polskiego, Basic Information about the Council for the Polish Language, http://rjp.pan.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=118%3Abasic.

Scheler, Max. 1960. Die Wissensformen und die Gesellschaft. Bern i Monachium: Francke.

Sivenkova, Maria. 2010. Appropriateness in interpersonal communication. W Discourses in Interaction, red. Sanna-Kaisa Tanskanen, Marja-Liisa Helasvuo, Marjut Johansson and Mia Raitaniemi. 239-262. Amsterdam: John Benjamins Publishing Company.

Słownik Języka Polskiego PWN, hasło: stosowny, http://sjp.pwn.pl/slowniki/stosowny.html [dostęp: 24.01.2020].

Słownik synonimów. https://www.synonimy.pl/synonim/kontekst/ (14.01.2020).

Słownik wyrazów obcych PWN, red. Lidia Wiśniakowska, 220. Warszawa: PWN.

Słupek, Lucyna. Komunikowanie interpersonalne. W Słownik terminologii medialnej, red. Walery Pisarek, 100. Kraków: Universitas 2006.

Snow Catherine E.; Perlmann, Rivka Y.; Gleason, Jean Berko; Hooshyar, Nahid. 1990. “Developmental perspectives on politeness: Sources of children's knowledge.” Journal of Pragmatics 14/2: 289-305.

Spitzberg, Brian H.; Cupach, William R. 1984. Interpersonal communication competence. Beverly Hills, London, New Delhi: Sage Publications.

Stevenson, Angus (ed.). 2010. Oxford Dictionary of English. Oxford: OUP Oxford.

Sun, Hee Park. 2008. “The Effects of Shared Cognition on Group Satisfaction and Performance: Politeness and Efficiency in Group Interaction.” Communication Research 35(1): 88–108. https://doi.org/10.1177/0093650207309363

Vocate, Donna. (Ed.). 1994. Intrapersonal communication: Different voices, different minds. Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum.

William L. Benoit; Shirley Drew. 1997. „Appropriateness and effectiveness of image repair strategies.” Communication Reports 10/2: 153-163. DOI: 10.1080 / 08934219709367671

Worsowicz, Monika. 2013. O „duchu stosowności”. Teoria a współczesna praktyka medialna. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Żurek, Anna. 2008. „Teorie grzeczności językowej.” Kształcenie Językowe 7: 33-43.

Downloads

Opublikowane

2020-10-06 — Updated on 2020-10-07

Versions

Jak cytować

Marcyński, Krzysztof. (2020) 2020. „Stosowność Jako Warunek Sine Qua Non Kompetencji Komunikacyjnej”. "Res Rhetorica" 7 (3). https://doi.org/10.29107/rr2020.3.1.