(Nie)grzeczna asertywność w miłości. Zachowania bohaterów powieści Achilleusa Tatiosa

Autor

  • Robert Krzysztof Zawadzki Uniwersytet Humanistyczno-Przyrodniczy im. Jana Długosza w Częstochowie

DOI:

https://doi.org/10.29107/rr2020.3.9

Słowa kluczowe:

starożytna retoryka, środki retoryczne, motywy miłosne, powieść antyczna

Abstrakt

Autor artykułu analizuje jeden z najsławniejszych romansów świata antycznego pt. Opowieść o Leukippe i Klejtofoncie pióra Achilleusa Tatiosa z Aleksandrii. Ukazuje różne okoliczności akcji (śmiertelne niebezpieczeństwa, niezwykłe zdarzenia, tortury, katastrofy morskie, porwania przez piratów i rozbójników, prowokacje), jakich doświadczają tytułowi bohaterowie, i w tym kontekście przedstawia zachowanie Leukippe i Klejtofonta względem innych postaci, które przeciwstawiają się ich miłości. Ważną rolę w kreacjach pary kochanków odgrywa sztuka retoryki, która oddziałuje na ich sposób mówienia. Artykuł stanowi próbę zarówno opisu charakterystycznych cech stylu Achilleusa Tatiosa, jak również objaśnienia techniki, w jakiej stworzył on fabułę swojej powieści.

Biogram autora

Robert Krzysztof Zawadzki, Uniwersytet Humanistyczno-Przyrodniczy im. Jana Długosza w Częstochowie

Robert K. Zawadzki, prof. dr hab., kierownik Zakładu Literatury Antycznej i Staropolskiej UJD w Częstochowie. Interesuje się literaturą antyczną i staropolską. Publikował prace poświęcone twórczości m.in. Achilleusa Tatiosa, Marcina Kromera, Wawrzyńca Korwina, Jana z Głogowa. Kontakt: r.zawadzki@ajd.czest.pl

Bibliografia

Tekst Źródłowy

Achilles Tatius. Leucippe and Clitophon, ed S. Gaselee. London: Loeb Classical Library, 1917, 1947, 1961.

Przekład polski

Achilleus Tatios. Opowieść o Leukippe i Kejtofoncie, wyd. i przeł. R. K. Zawadzki. Częstochowa: Wydawnictwo WSP, 2002.

Opracowania

Anderson, Graham. 1984. Ancient Fiction: The Novel in the Graeco–Roman World. London, Sydney: Croom Helm.

Anderson, Graham. 1996. “Popular and Sophisticated in the Ancient World”. W The Novel in the Ancient World, red. Gareth Schmeling, 107–114. Leiden: Brill.

Bartsch, Shadi. 1989. Decoding the Ancient Novel: The Reader and the Role of Description in Heliodorus and Achilles Tatius. Princeton and Oxford: Princeton University Press.

Batko, Andrzej. 2005. Sztuka perswazji czyli język wpływu i manipulacji, Gliwice: Helion.

Chew, Kathryn. 2000. “Achilles Tatius and Parody” Classical Journal 96: 57–70.

Cieśluk, Magdalena. 2010. „Komizm w teorii i praktyce antycznej powieści greckiej” Symbolae Philologorum Posnaniensium XX, 2: 39–53.

Cieśluk, Magdalena. 2012. „Melite czyli apologia kobiecości” Roczniki Humanistyczne LX, z. 3: 35–63.

Dworacki, Sylwester. 2005. „Romans grecki” W Literatura Grecji starożytnej. Proza historyczna, krasomówstwo, filozofia i nauka, literatura chrześcijańska, t. II, red. Henryk Podbielski, 296–322. Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL.

Fusillo, Massimo. 1991. Naissance du Roman. Paris: Éditions du Seuil.

Gill, Christopher, i Wiseman, Peter. 1993. Lies and Fiction in the Ancient Novel. Exeter: University of Exeter.

Goldhill, Simon. 1995. Foucault's Virginity: Ancient Erotic Fiction and the History of Sexuality. Cambridge: Cambridge University Press.

Hägg, Tomas. 1971. Narrative Technique in Ancient Greek Romances: Studies of Chariton, Xenophon Ephesius and Achilles Tatius. Stockholm: Svenska Institutet i Athen.

Hägg, Tomas. 1983. The Novel in Antiquity. Oxford: Basil Blackwell.

Heiserman, Arthur. 1977. The Novel before the Novel. Essays and Discussions about the Beginnings of Prose Fiction in the West. Chicago: University of Chicago Press.

Helm, Rudolf. 1956. Der Antike Roman. Göttingen: Wissenschaftliche Editionsgesell.

Hodkinson, Owen. 2003. Sophists in Disguise: Rival Traditions and Conflicts of Intellectual Authority in Philostratus’ Heroicus. Exeter: University of Exeter.

Holzberg, Niklas. 2003. Powieść antyczna, przeł. Magda Wójcik. Kraków: Homini.

Komornicka, Anna M. 1987. Poezja starożytnej Grecji. Wybrane gatunki literackie. Łódź: Wydawnictwo UŁ.

Król-Fijewksa, Maria. 1993. Trening asertywności. Warszawa: Instytut Psychologii Zdrowia I Trzeźwości PTP.

Marinčič, Marko. 2007. “Advertising one’s own story. Text and speech in Achilles Tatius’s Leucippe and Clitophon” W Seeing Tongues, Hearing Scripts: Orality and Representation in the Ancient Novel, red. V. Rimell, 168–200. Groningen: Barkhuis & Groningen, University Library.

Martin, Richard P. 2002. “A good place to talk: discourse and topos in Achilles Tatius and Philostratus”. W Space in the Ancient Novel, red. M. Paschalis & S. Frangoulidis, 143–160. Groningen: Barkhuis & Groningen University Library.

Morales, Helen. 2004. Vision and Narrative in Achilles Tatius’s Leucippe and Cleitophon, Cambridge: Cambridge University Press.

Morgan, John R. 1993. “Make-Believe and Make Believe: The Fictionality of the Greek Novels”. W Lies and Fiction in the Ancient Novel, red. C. Gill i T.P. Wiseman, 176–229. Exeter: University of Exeter.

Nakatani, Saiichiro. 2003. “A re-examination of some structural problems in Achilles Tatius’s Leucippe and Clitophon”. Ancient Narrative 3: 63–81.

Ní Mheallaigh, Karen. 2007. “Philosophical Framing: The Phaedran Setting of Leucippe and Cleitophon”. Ancient Narrative 10: 231–244.

Novikov, Kadri. 2014. Leucippe and Clitophon by Achilles Tatius: rhetorical figures, narrative tempo and genres in the Greek novel. Tartu: University of Tartu Press.

Pąkcińska, Maria. 1981. Antyczny romans grecki wczesnego okresu. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.

Perry, B. E. 1967. The Ancient Romances. A Literary – Historical Account on their Origins. Berkeley: University of California Press.

Polaszek, Edmund. 1986. Antyczny romans grecki. Kraków: Ossolineum.

Repath, I.D. 2005. “Achilles Tatius’s Leucippe and Cleitophon: what happened next?” Classical Quarterly 55: 250–265. doi:10.1093/cq/bmi018.

Rohde, Erwin. 1914. Der griechische Roman und seine Vorläufer. Leipzig: Leipzig Breitkopf und Härtel.

Schwartz, Saundry. 2016, From Bedroom to Courtroom: Law and Justice in the Greek Novel. Groningen: Barkhuis.

Sinko, Tadeusz. 1905. „Romans grecki. Jego powstanie i organiczny rozwój“. Eos XI: 65–111.

Sinko, Tadeusz. 1964. Zarys literatury greckiej, Warszawa: PWN.

Szarmach, Marian. 2000. „Filostratos, jego czasy i dzieło”. W Flawiusz Filostratos. Żywot Apolloniosa z Tyany, wyd. Marian Szarmach, 7–23. Toruń: Wydawnictwo UMK.

Szarmach, Marian. 2005. „Druga sofistyka“. W Literatura Grecji starożytnej, t. II, wyd. Henryk Podbielski, 323–346. Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL.

Weinreich, Otto. 1962. Der griechische Liebesroman. Zürich: Artemis Verlag.

Whitmarsh, Tim. 2003. “Reading for pleasure: narrative, irony, and erotics in Achilles Tatius”. W The Ancient Novel and Beyond, red. S. Panayotakis, M. Zimmerman, & W. Keulen, 191–205. Leiden–Boston: Brill.

Whitmarsh, Tim. 2008. The Cambridge Companion to the Greek and Roman Novel, red. Tim Whitmarsh. Cambridge: Cambridge University Press.

Zawadzki, Robert K. 2004. „Wątki tragedii Eurypidesa w twórczości Achilleusa Tatiosa”. Collectanea Philologica 8: 111–123. doi: 10.18778/1738-0319.22.01.

Zeitlin, Froma I. 2018. “From the Neck up: Kissing and Other Oral Obsessions in Achilles Tatius”. In Re-Wiring the Ancient Novel: Volume 1: Greek Novels, red. Edmund Cueva, Stephen Harrison, Hugh Mason, William Owens, Saundra Schwartz, 95–108. Groningen: Barkhuis.

Downloads

Opublikowane

2020-10-06

Jak cytować

Zawadzki, Robert Krzysztof. 2020. „(Nie)grzeczna asertywność W miłości. Zachowania bohaterów powieści Achilleusa Tatiosa”. "Res Rhetorica" 7 (3). https://doi.org/10.29107/rr2020.3.9.