Deconstructing speciesism in writing and rhetoric studies: A programmatic agenda
DOI:
https://doi.org/10.29107/rr2026.2.1Słowa kluczowe:
pedagogiki retoryczna, retoryczne słuchanie, gatunkowizm, ekozofiaAbstrakt
Artykuł przedstawia propozycję programu badawczo-dydaktycznego mającego na celu odejście od antropocentrycznej perspektywy w jednym z obszarów akademii, który wciąż w znacznym stopniu opiera się wpływowi zwrotu ku zwierzętom (animal turn) w praktykach dydaktycznych – studiach nad pisaniem i retoryką. Zwierzęta pozaludzkie dysponują rozwiniętymi systemami komunikacji i wytwarzania znaczeń, które przekazują w ramach własnych kultur oraz rozwijają w nieustannym dialogu z innymi gatunkami, w tym z ludźmi. Jako badaczki i badacze zajmujący się edukacją językową oraz sztuką komunikacji możemy i powinniśmy wykorzystywać narzędzia retoryczne do demaskowania i przezwyciężania gatunkowizmu w przestrzeni dydaktycznej. Zaproponowana w artykule niegatunkowistyczna pedagogika retoryczna opiera się na czterech filarach: retorycznym słuchaniu (rhetorical listening), przeformułowywaniu gatunkowistycznych skryptów językowych, uznaniu zwierząt za podmioty sprawcze retorycznie oraz umieszczeniu ekozofii w centrum ludzkich i pozaludzkich praktyk retorycznych.
Pobrania
Bibliografia
Adams, Carol J. 1990. The Sexual Politics of Meat: A Feminist-Vegetarian Critical Theory. New York, NY: Continuum.
Banting, Pamela. 2009. “Magic is Afoot: Hoof Marks, Paw Prints and the Problem of Writing Wildly.” In Animal Encounters, edited by Tom Tyler and Manuela Rossini, 27-44. Leyden: Brill.
Berland, Jody. 2019. Virtual Menageries: Animals as Mediators in Network Cultures. Cambridge, MA and London, England: MIT Press.
Chen, Mel Y. 2012. Animacies: Biopolitics, Racial Mattering, and Queer Affect. Durham and London: Duke University Press.
Cooper, Marilyn. 2019. The Animal Who Writes: A Posthumanist Composition. Pittsburgh: University of Pittsburgh Press.
Daston, Lorraine and Gregg Mitman (Eds.). 2005. Thinking with Animals: New Perspectives on Anthropomorphism. New York: Columbia University Press.
Davis, Diane. 2011. “Creaturely Rhetorics.” Philosophy & Rhetoric, 44 (1): 88-94.
Davis, Diane. 2014. “Autozoography. Notes Toward a Rhetoricity of the Living.” Philosophy and Rhetoric, 47(4): 533-553.
Derrida, Jacques. 2002. “The Animal That Therefore I Am (More to Follow).” Critical Inquiry, 28(2): 369-418.
Despret, Vinciane. 2016. What Would Animals Say If We Asked the Right Questions? Trans. Brett Buchanan. Minneapolis: University of Minnesota Press.
De Waal, Frans. 2017. Are We Smart Enough to Know How Smart Animals Are? New York: W.W. Norton & Company.
Glenn, Cheryl. 2004. Unspoken: A Rhetoric of Silence. Carbondale: Southern Illinois University Press.
Glenn, Cheryl and Ratcliffe, Krista. 2011. Silence and Listening as Rhetorical Arts. Carbondale: Southern Illinois University Press.
Hakansson, Emma. 2024. Sub-Human: A 21st-Century Ethic; on Animals, Collective Liberation, and Us All. New York: Lantern Publishing and Media.
Haraway, Donna. 2007. When Species Meet. Minneapolis: University of Minnesota Press.
Haraway, Donna. 2016. Staying with the Trouble: Making Kin in the Chthulucene, Durham: Duke University Press.
Hawhee, Debra. 2017. Rhetoric in Tooth and Claw. Animals, Language, Sensation. Chicago and London: The University of Chicago Press.
Innocencio, Gwendolyn. May 22, 2026. “The In/Dignity of Nuisance: Purple Martin Abatement as Violent Care and Rhetoric of Disposability.” Presentation at the Rhetoric Society of America Conference, Portland, OR.
Kasperbauer, T.J. 2018. Subhuman: The Moral Psychology of Human Attitudes to Animals. Oxford: Oxford University Press.
Kennedy, George. 1992. “A Hoot in the Dark: The Evolution of General Rhetoric.” Philosophy and Rhetoric 25 (1): 1-21.
Korsgaard, Christine M. 2018. Fellow Creatures: Our Obligations to the Other Animals. Oxford UP: Oxford, UK.
Leach, Melissa and James Fairhead. 2025. Naturekind: Language, Culture, & Power Beyond the Human. Princeton: Princeton University Press.
Lestel, Dominique and Hollis Taylor. 2013. “Shared life: An introduction.” Social Science Information 52(2): 183–186. https://doi.org/10.1177/0539018413477335
Macdonald, Helen. 2020. Vesper Flights. New York: Grove Press.
Meijer, Eva. 2019a. Animal Languages. Cambridge, MA and London, England: MIT Press 2019.
Meijer, Eva. 2019b. When Animals Speak: Toward an Interspecies Democracy. New York: New York University Press.
Morizot, Baptiste. 2021. On the Animal Trail. Cambridge, UK: Polity Press.
Parrish, Alex C. 2013. Adaptive Rhetoric: Evolution, Culture, and the Art of Persuasion. London and New York: Routledge.
Parrish, Alex C. 2021. The Sensory Modes of Animal Rhetorics: A Hoot in the Light. London: Palgrave Macmillan.
Pedersen, Helena. 2021. “Education, Anthropocentrism, and Interspecies Sustainability: Confronting Institutional Anxieties in Omnicidal Times.” Ethics and Education 16(2): 164-177. https://doi.org/10.1080/17449642.2021.1896639.
Propen, Amy D. 2018. Visualizing Posthuman Conservation in the Age of the Anthropocene. Columbus: The Ohio State University Press.
Ratcliffe, Krista. 2006. Rhetorical Listening: Identification, Gender, Whiteness. Carbondale: Southern Illinois University Press.
Ratcliffe, Krista. 1999. “Rhetorical Listening: A Trope for Interpretive Invention and a “Code of Cross-Cultural Conduct.” College Composition and Communication 51(2): 195-222.
Rowan, Andrew; D'Silva, Joyce; Duncan, Ian; Palmer, Nicholas. 2021. “Animal Sentience: History, Science, and Politics.” Animal Sentience 31(1). https://doi.org/10.51291/2377-7478.1697
Safina, Carl. 2016. Beyond Words: What Animals Think and Feel. New York: Holt Paperbacks.
Salmón, Enrique. 2000. “Kincentric Ecology: Indigenous Perceptions of the Human-Nature Relationship.” Ecological Applications 10(5): 1327-1332
Savage-Rumbaugh, Sue, Kanzi Wamba, Panbanisha Wamba, & Nyota Wamba. 2007. “Welfare of Apes in Captive Environments: Comments On, and By, a Specific Group of Apes.” Journal of Applied Animal Welfare Science 10(1): 7-19.
Scholtmeijer, Marian L. 1993. Animal Victims in Modern Fiction: From Sanctity to Sacrifice. Toronto, Buffalo, London: University of Toronto Press.
Scott-Reid, Jessica. 2022. “Most Publications Show Clear Bias When Reporting on Animals.” Sentient Media, May 24. https://sentientmedia.org/most-publications-show-clear-bias-when-reporting-on-animals/.
Slobodchikoff, Con, Bianca Perla, and Jennifer Verdolin. 2009. Prairie Dogs: Communication and Community in an Animal Society. Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press.
Smuts, Barbara. 2001. “Encounters with Animal Minds.” Journal of Consciousness Studies, 8 (5–7): 293–309.
Stern, Lindsay. July 2020. “What Can Bonobos Teach Us About the Nature of Language?” Smithsonian Magazine. Available at: https://www.smithsonianmag.com/science-nature/bonobos-teach-humans-about-nature-language-180975191/
Stibbe, Arran. 2021. Ecolinguistics: Language, Ecology, and the Stories We Live By. London and New York: Routledge.
Taylor, Sunaura. 2017. Beasts of Burden: Animals and Disability Liberation. New York, London: The New Press.
Tobias, Michael. 1996. “The Anthropology of Conscience,” Society and Animals, 4(1): 65-73.
Worsham, Lynn. 1998. “Going Postal: Pedagogic Violence and the Schooling of Emotion.” Journal of Advanced Composition 18(2): 213-245.
Worsham, Lynn. 2010. “From the Editor: Thinking with Cats (More, to Follow).” Journal of Advanced Composition 30(3/4): 405-433.
Wright, Laura. 2015. The Vegan Studies Project: Food, Animals, and Gender in the Age of Terror. Athens, GA and London: The University of Georgia Press.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 "Res Rhetorica"
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Artykuły publikowane są na lincencji CC BY 4.0. Treść licencji jest dostępna tutaj: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/
Artykuły opublikowane na licencji CC-BY (wersje postprint) mogą być udostępniane przez autorów każdemu, na dowolnej platformie lub za pośrednictwem dowolnego kanału komunikacyjnego pod warunkiem, że zostały przypisane do Res Rhetorica jako pierwotnego wydawcy.
