Retoryka racji i emocji w czasach kryzysu

2021-09-25

redaktorki numeru: Ewa Modrzejewska (e.modrzejewska@uw.edu.pl), Maria Załęska (m.zaleska@uw.edu.pl)

Ostatnie doświadczenie kryzysu to przede wszystkim pandemia Covid-19, która stała się początkiem różnych innych kryzysów: politycznych, społecznych, indywidualnych. Złożone relacje między racjonalnością i irracjonalnością, rozumem i emocjami występowały i występują w rozmaitych sytuacjach życiowych, powodujących niepewność, zagrożenie, zwiększanie ryzyka: w innych historycznie zaświadczonych pandemiach (np. czarna śmierć, Wielki Kryzys), w dyskursach na temat kryzysów w życiu prywatnym, zawodowym, społecznym. Zapraszamy do nadsyłania artykułów na temat retoryki racji i emocji, która pojawia się w sytuacjach kryzysowych jako reakcja na zagrożenie oraz jako środek zaradczy w celu przezwyciężenia trudności.

Tematyka artykułów może obejmować następujące zagadnienia:

  • Jakie retoryczne wybory i sposoby narracji sprawiają, że jakaś trudna sytuacja jest opisywana jako ‘kryzys’?
  • Jakie są retoryczne sposoby wpływania na percepcję kryzysu (np. przemilczanie, ograniczanie informacji, nadmiar informacji, infodemia, ramowanie, narzucanie narracji, działania PR)?
  • Jakie są sposoby realizowania relacji ethos – logos – pathos w sytuacji kryzysu? Czy emocje to zawsze irracjonalność? Czy można racjonalnie kierować emocjami w sytuacji niepewności?
  • Jakie postawy oraz emocje indywidualne i kolektywne pojawiają się w trakcie kryzysu (np. przygnębienie, obojętność, strach, gniew, mobilizacja)? Jaki jest ich potencjał retoryczny?
  • W jaki sposób te emocje są wykorzystywane w działaniach perswazyjnych (np. poprzez manipulację, antagonizację, mobilizowanie do działania, demobilizację)? Kto i w jakim celu instrumentalizuje emocje?
  • Jakie argumenty w przestrzeni publicznej są formułowane w obronie racjonalności postępowania w sytuacji kryzysu?
  • Jakie są retoryczne sposoby racjonalnych prób radzenia sobie z kryzysem (np. rola wypowiedzi specjalistów; kampanie społeczne na rzecz rozwiązań postulowanych przez ekspertów; polemika publiczna zwolenników i przeciwników proponowanych przez władze rozwiązań)?
  • W jaki sposób ludzie reagują na kryzys (np. apatia; niezdecydowanie; bierny opór lub aktywne protesty wobec przekonywania do podjęcia określonych działań; uleganie perswazji osób, które przekonują do łatwych i szybkich rozwiązań; promowanie oddolnych inicjatyw obywatelskich w celu rozwiązania sytuacji kryzysowej)?
  • Jakie środki retoryczne są używane w konstruowaniu obrazów różnych sytuacji kryzysowych w literaturze, w filmach, w satyrze i karykaturze, w pracach naukowych, w reportażach, w mediach społecznościowych itd.?
  • Jakie środki i strategie retoryczne stosowano w opisie różnych sytuacji kryzysowych w tekstach dawnych i współczesnych?
  • Czy istnieją specyficzne wzorce retoryczne w opisywaniu różnych typów kryzysów (np. w polityce, gospodarce, ochronie zdrowia, edukacji i nauce, w kwestiach społecznych, w kwestiach klimatu, w życiu osobistym i zawodowym)?