Kwiaty Hiszpanii, wspaniałości Portugalii (1631) Antóniego de Sousa de Macedo, czyli jak udowodnić „siłę” Portugalczyków

Anna Działak-Szubińska

Abstrakt


Wydany w roku 1631 traktat Kwiaty Hiszpanii, wspaniałości Portugalii (Flores de España, excelencias
de Portugal) portugalskiego erudyty, Antóniego de Sousa de Macedo, praktycznie nieznany polskim
czytelnikom i niecieszący się dogłębnym zainteresowaniem portugalskich badaczy, jest tekstem o wyjątkowych walorach perswazyjnych. Dzieło to dokumentuje kształtowanie się poczucia dumy narodowej i więzi wśród Portugalczyków. Napisane w schyłkowym okresie tzw. Unii Iberyjskiej, rządów dynastii habsburskiej w Portugalii (1580–1640), wpisuje się z jednej strony w założenia tzw. „literatury
autonomistycznej” (termin Hernâniego Cidade), której zadaniem było podtrzymanie ducha narodowego, z drugiej zaś w tendencje epoki. W artykule przedstawia się, w jaki sposób António de Sousa de Macedo, korzystając z technik perswazyjnych, udowadnia prymat Portugalii i podkreśla tak niezwykłość, jak i wyjątkowość na tle innych ziem europejskich. Na przykładzie wybranych fragmentów pracy, w tym szczególnie rozdziału zatytułowanego „O sile Portugalczyków” („De la fortaleza de los Portugueses”), wykazuje się, że autor traktatu tworzy wyidealizowany i podporządkowany celom politycznym portret Portugalii i jej mieszkańców.

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Brito, Bernardo de. 1973 (facsimile). Monarquia Lusitana. Parte Primeira. Por Frei Bernardo de Brito, introd. A. da Silva Rego, notes de A.A. Banha de Andrade e M. dos Santos Alves, Lisboa: Casa da Moeda.

Camões, Luís Vaz de. 1995. Luzytanie, tłum. i przyp. I. Kania. posłowie J. Waczków. Kraków: Wydawnictwo Literackie.

Albuquerque, Martim de. 1974. A Consciência Nacional Portuguesa. Ensaio de História das Ideias Políticas. Dissertação de Doutoramento em História Moderna e Contemporânea apresentada à Faculdade de Letras da Universidade de Lisboa. Viseu: Tipografi a Guerra.

Cidade, Hernâni. [1948] 1950. A literatura Autonomista sob os Filipes. Lisboa: Livraria Sá da Costa Editora.

Eco, Umberto. 2009. Szaleństwo katalogowania, tłum. Tomasz Kwiecień. Poznań: Rebis.

Saraiva, José Hermano. 2000. Krótka historia Portugalii, tłum. E. Łukaszyk. Kraków: Universitas.

Faria y Sousa, Manuel. 1628. Epitome de las historias portuguesas. Primero i segundo tomo. Divididos en quatro partes. Por Manuel de Faria i Sousa. Al ExcelMO Señor Don Manuel de Moura Corte-Real Marques de Castel-Rodrigo, Conde de Lumiares, Comendador Mayor de la Orden de Christo, Capitan i Governador de las islas Terceras, San Iorge, Fayal i Pico, Grande de España, Gentilhombre de la Camara de su Magestad de su Consejo de Estado, i Veedor de su

hazienda. Con privilegio. En Madrid, Por Francisco Martinez. A costa de Pedro Coello, Mercador de Libros 1628. Madrid: Francisco Martinez.

Lopez Madera, Gregorio. 1597. Excelencias de la Monarchia y Reyno de España. Autor el licenciado Gregorio Lopez Madera Fiscal del Rey Don Phelippe II. nuestro Señor, en la Real Chancilleria de Granada. Dirigidas al. principe Don Phelippe nuestro señor. Con privilegio, En la Ciudad de Valladolid. Por Diego Fernandez de Cordova Impressor del Rey nuestroseñor. Año de. 1597. A costa de Martin de Cordova Mercator de libros, Valladolid: Diego Fernandez de Cordova.

Macedo, António de Sousa de. 1631. Flores de España, excelencias de Portugal, en que brevemente se trata lo mejor de sus historias, y de todas las del mundo desde su principio hasta nuestros tiempos, y se descubren muchas cosas nuevas del provecho, y curiosidad. Primera Parte a la Magestad del Rey Catholico de las Españas Don Philippe IIII nuestro Señor. Por Antonio de Sousa de Macedo su moço Fidalgo, y Cavallero del habito de Christo. Con todas las licencias necessarias. Impressas por Iorge Rodriguez. Año 1631. Lisboa: Jorge Rodrigues.

Macedo, Pedro da Costa de Sousa de. 2003. „Prefácio”. In António de Sousa de Macedo. [1631] 2003. Flores de España. Excelencias de Portugal. En que brevemente se trata lo mejor de sus historias, y de todas las del mundo desde su principio hasta nuestros tiempos, y se descubren muchas cosas nuevas de provecho, y curiosidad. Primera parte. A la magestad del Rey Catholico de las Españas Don Phelipe IIII (facsimile), I–XXVI. Lisboa: Livraria Alcalá.

Münster, Sebastian. [1588]. Cosmographey Oder beschreibung Aller Länder herrschafftenn vnd fürnemesten Stetten des gantzen Erdbodens sampt jhren Gelegenheiten, Eygenschafften, Religion, Gebreuchen, Geschichten vnnd Handthierungen. Basel: bez typografi i.

Nowak, Paweł. 2008. „Retoryka a propaganda polityczna”. W Retoryka, red. Maria Barłowska, Agnieszka Budzyńska-Daca, i Piotr Wilczek, 207–227. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Pawlak, Wiesław. 2012. De eruditione comparanda in humanioribus. Studia z dziejów erudycji humanistycznej w XVII wieku. Lublin: Wydawnictwo KUL.

Partyka, Joanna. 2013. „Etymon i emocje: uczone spory wokół najstarszego języka świata”. Forum Artis Rhetoricae 3(34): 9–20.

Resende, Garcia de. 1554. „Miscellanea e variedade de historias”. In. Garcia de Resende. Livro das obras de Garcia de Reesende, que tracta da vida & grandissimas virtudes & bõdades. magnanimo essforço, excelentes costumes & manhas & muy craros feitos do christianissimo i mui alto & muito poderoso principe el rey dom Ioam ho segundo deste nome & dos reys de Portugal ho trezeno de gloriosa memoria: começado de seu nascimetẽo & toda sua vida ate ha ora de sua morte: cõ

outras obras q adiante se seguẽ. Vay mais acrescẽtado novamente a este livro hũa Miscellanea ẽ trovas do mesmo auctor & hũa variedade de historias, & cousas que em seu tẽpo accõtescerã, 1r–23v. Évora: André de Burgos.

Rzepka, Anna. 2008. „Excelencias de Lisboa (wspaniałości Lizbony) w świetle Discursos Vários Políticos Manuela Severim de Farii”. Studia Iberystyczne 7: 219–232.

Silva, Cristina Nogueira da. 2001. „A identidade portuguesa”. In Memória de Portugal. O milénio português, ed. Roberto Carneiro, 350–351. Lisboa: Círculo de Leitores.

Soromenho, Miguel. 2000. „Ingegnosi Ornamenti. Arquitecturas Efémeras em Lisboa no Tempo dos Primeiros Filipes.” In Arte Efémera em Portugal, ed. João Castel-Branco Pereira, 21–38. Lisboa: Fundação Calouste Gulbenkian.

Serrão, Joaquim Veríssimo. 1994. O Tempo dos Filipes em Portugal e no Brasil (1580–1668). Estudos Históricos. Lisboa: Edições Colibri.

Sztyber, Radosław. 2012. „Skądże to zbłaźnienie świata?” Wojciecha Dembołęckiego Wywód jedynowłasnego państwa świata (studium monografi czne i edycja krytyczna). Zielona Góra: Oficyna Wydawnicza Uniwersytetu Zielonogórskiego.

Vásquez Cuesta, Pilar. 1986. A Língua e a Cultura Portuguesas no Tempo dos Filipes, Lisboa: Publicações Europa–América.




DOI: https://doi.org/10.17380/rr2015.4.1

Refbacks

  • There are currently no refbacks.